|
C:
Bilgisayarların çalışması için en önemli bileşenlerden birisi olan
ana sabit diskin belirtilmesinde kullanılan semboldür.
C++: Yönergelerin hızlı işleyişini sağlayan bir programlama
dilidir. Profesyonel programcılar tarafından kullanılır. Birçok
yazılım bu sistemle yazılmıştır.
C64: İlk kez 1982 yılında üretilen ve uzun süre
popülerliğini koruyan eski bir kişisel bilgisayar tipidir. Tam
ismi Commodore64'dür.
CACHE (TAMPON): Farklı veri transfer hızlarına sahip olan
iki farklı aygıt arasındaki bilgi akışını düzenleyebilmek için "cache"
olarak tabir edilen bir tampon hafıza modülü kullanılır. Bu hafıza
modülü genellikle standart bellek modülleri kadar yüksek
kapasiteye sahip değildir. CD yazıcılardan tutun da işlemciye
kadar birçok bileşenin üzerinde görebileceğiniz tampon bellek,
sıra dışı haller haricinde en fazla 8 MB bir kapasite sunar.
Örneğin en üst düzey CD yazıcılarda bile 8 MB'lık tampon bellek
kullanılır.
Piyasadaki CD yazıcılar üzerinde görebileceğiniz tampon
belleklerin büyük çoğunluğu ise 2 MB kapasiteye sahiptir. Tampon
bellekler son derece hızlıdır ve dolayısı ile maliyetleri de
oldukça yüksektir. Yüksek maliyet ise, tampon bellek büyüklüğünün
küçük rakamlarla sınırlı kalmasın ayol açar. Başka bir deyişle,
bilgisayar donanımı üreten üreticiler böylesine yüksek bir
maliyetin altına girmeyi uygun görmezler ve bu fikirlerinde haksız
oldukları da söylenemez.
CAD: Özel bir yazılım türüne verilen isim olan CAD, "Computer
Aided Design" teriminin kısaltmasıdır. Bilgisayar destekli
tasarımlar yapabilen CAD yazılımları, çoğu zaman son derece
kapsamlı ve aynı oranda da pahalıdır. Bu tip programlar, çoğu
zaman mimari ya da mekanik çizimler (tasarımlar) yapan eğitilmiş
mühendis ve mimarlara hitap ediyorlar.
CAD yazılımları, gereken hesaplamaları yaparken bilgisayardan
büyük destek alırlar ve karmaşık üç boyutlu modelle-meler
üretebilecek kapasitededirler. AutoCAD, yaygın olarak kullanılan
CAD yazılımlarına verilebilecek en güzel örneklerden birisidir.
Ancak böylesine profesyonel bir yazılımı kullanmak için güçlü bir
sisteme sahip olmanız gerektiğini de unutmamanızda yarar var.
CAPS LOCK: Büyük veya küçük harf yazımının sürekli aktif
halde olmasını sağlayan klavye tuşu. Etkin ya da devre dışı
durumda olduğunu klavyenin sağ üst tarafındaki uyarı ışığının
yanık ya da sönük olmasından anlayabilirsiniz. Aktif olduğunda
yazacağınız tüm karakterler de büyük olacaktır. Eğer Caps Lock
tuşu pasif durumdaysa, bu kez basacağınız her harf tuşu, ekranda
küçük harflerin belirmesine yol açar.
CD (COMPACT DISC): İngilizce "Compact Disc" kavramının
kısaltmasıdır ve özel bir kayıl ortamı şeklinde açıklanabilir. 700
- 800 MB'lık kapasiteye kadar veriyi bünyesinde depolayabilen
CD'lerin üzerine veri yazmak, ancak güçlü bir lazer ışını
aracılığıyla gerçekleşebilir. Bu teknolojinin temsilcileri
arasında müzik CD'leri, video CD'leri, veri CD'leri ya da
multimedya CD'leri sayılabilir. Tüm bu CD tipleri, yazma ve okuma
işlemleri için aynı teknolojiyi kullanırlar; ama kendi aralarında
önemli farklara sahiptirler. Örneğin veri CD'lerini sadece
bilgisayarda kullanabilirsiniz.
CD-R (RECORDABLE): CD-R, başlangıçla üzerinde hiçbir veri
bulunmayan ve yazılmaya hazır bir CD'den başka bir şey değildir.
Özel CD yazıcı aygıtlar sayesinde, CD-R'lar üzerine veri
aktarılabilir ve bu işlem için lazer ışınları kullanılır. Bir CD-R
üzerine yazılan veriler, daha sonra silinemez ya da
değiştirilemez. Başka bir deyişle, yazma işlemi sonrasında CD-R'ın
yüzeyi kalıcı olarak değiştirilmiş olur; bu işin geri dönüşü söz
konusu değildir.
CD-RW (RE-WRITABLE): Genel olarak CD-R ile aynı özelliklere
sahip olan bir yazılabilir CD tipidir. Aralarındaki fark ise, CD-RW
üzerine yazılan verilerin silinebilmesi ve yerine başka verilerin
yazılabilmesidir. Bir CD-RW üzerine yaklaşık 1000 kez veri
kopyalanabilir.
CD-ROM: İngilizce "Compact Disc - Read Only Memory"
kelimelerinin baş harflerinden oluşan bu kısaltma, üzerinde
bilgisayar verisi taşıyan CD'lere verilen ortak isim. CD-ROM'lar
üzerlerinde veriler hazır halde gelirler ve hiçbir şekilde
silinemezler. Aynı şekilde CD-ROM üzerine daha fazla veri yazmak
da mümkün değildir. Herhangi bir fiziksel hasar görmediği sürece,
bir CD-ROM'un kullanılma süresi sınırsızdır.
CELERON: Intel'in çok güçlü bir sisteme ihtiyacı olmayan,
düşük bütçeli ve kullanıcılar için piyasaya sürdüğü işlemcilere
verilen isimdir. Celeron'un Pentium 4'den en büyük farkı,
üzerindeki tampon belleğin daha küçük olması. Bu da sistemin genel
performansını doğrudan etkiliyor.
CHAT (SOHBET): Internet üzerinde çok yaygın olan sohbet
şekli. İnternete bağlı birden fazla kullanıcının birbirlerine
gerçek zamanlı olarak yazılı mesaj göndermeleri ile gerçekleşir.
Chat yapmak için çoğu zaman uygun bir sunucuya bağlanmanız
gerekir.
CLIPART: Bazı yazılımlara birlikle sisteme otomatik olarak
yüklenen ve önceden hazırlanmış küçük resimlere verilen isim.
Örneğin bir kelime işlemcisiyle veya çizim programıyla çalışırken
clipart'lardan yararlanabilirsiniz. Microsoft'un ünlü Office
paketlerinde birçok küçük clipart'a yer verilmiştir. Bu küçük
resimleri istediğiniz Office programı (Word, Excel, PowerPoint
gibi) ile birlikte kullanmanız mümkün.
CLIPBOARD (PANO): Clipboard uygulaması, Windows altında
belirli programlarla çalışırken, özel komutlar kullanarak seçilen
nesneleri geçici olarak hafızaya almanıza olanak tanır. Hafızada
saklanan nesneler, daha sonra diğer bir çalışma ortamına
aktarılabilir. Hafızaya alma ve aktarma işlemleri için kullanılan
komutlar "kopyala", "kes" ve "yapıştadır. Bu komutların yardımıyla
uygun ortamlar arasında hızlı veri aktarımı yapmanız mümkün
olabilir. Örneğin bir Word belgesindeki herhangi bir metin bloğunu
bu şekilde farklı bir Word belgesine kolaylıkla aktarabilirsiniz.
CMYK: Baskı için kullanılan renk koduna verilen isim.
Kısaltmanın harfleri dört temel rengi ifade ediyor: "Cyan (Mavi)",
"Magenta (Kırmızı)", "Yellow (Sarı)" ve "blacK (Siyah)". Bu
renklerin kombinasyonlarda diğer tüm renkler elde edilebilir. CMYK
kodlaması, genellikle matbaalar tarafından kitapların ve
dergilerin basımında ve çok büyük ofis yazıcılarında kullanılır.
COM: Bu terimin, bilgisayar dünyasında iki farklı şekilde
karşınıza çıktığını görebilirsiniz:
1. Harici cihazların bilgisayara bağlanması için kullanılan
bir çeşit bağlantı noktasına (seri bağlantı noktası da denir)
verilen isimdir. Standart bir PC üzerinde COM1 ve C0M2 olmak üzere
iki adet COM bağlantı noktası bulunur. Günümüzde bu bağlantı
noktaları, USB girişlerinin de yaygınlaşmasıyla önemini yavaş
yavaş yitirmektedir. Ancak hala COM girişlerini kullanan harici
modemlere rastlayabiliyoruz.
2. COM, aynı zamanda çalıştırılabilir bir dosya çeşidinin
uzantısıdır. Özellikle eski Windows sürümlerinde ve birkaç yıl
öncesinin programlarında bu tip dosyalara sıklıkla rastlıyorduk.
Ancak artık COM uzantılı dosyalar çok fazla kullanılmıyor.
COMDEX: Her yılın sonbaharında Amerika - Las Vegas'da
gerçekleştirilen ve dünyanın en büyük bilgisayar fuarlarından
birisi olan organizasyon.
COMPEX: Her yıl İstanbul'da gerçekleştirilen ve Türk
bilgisayar kullanıcılarını yeni teknolojiler ile buluşturmayı
amaçlayan bilgisayar fuarına verilen isim.
COOKIE: Türkçe'de kurabiye terimine karşılık gelir.
Kullanıcının sabit diskine kopyalanan ve bir web sitesiyle ilgili
kısa bilgileri içeren metin dosyalarıdır. Ancak bu dosyaların
sabit diskte oluşturulması için, kullanılan internet tarayıcısının
da "cookieleri desteklemesi gerekir. Örneğin Internet Explorer bu
desteğe sahiptir. Üstelik istediğiniz taktirde cookielerin
kaydedilmesini engelleme şansınız da var..
COREL DRAW: Yaygın olarak kullanılan bilgisayar grafik
programlarından birisidir. Vektörel çizim dendiğinde akla gelen
ilk yazılımlar arasındaki yerini her geçen gün biraz daha
sağlamlaştıran Corel Draw, Corel firması tarafından
geliştirilmiştir. Ancak firmanın kullanıcılarına sunduğu tek
yazılım Corel Draw değildir. Bugün piyasada Corel İmzasını taşıyan
ve farklı amaçlara hitap eden çok sayıda yazılım bulmanız mümkün.
COURIER: Microsoft Word gibi metin işleme yazılımlarında
kullanılan harf (font) tiplerinden birisidir. Courier'ın dikkat
çeken en önemli özelliği, tüm harflerin aynı genişliğe sahip
olmasıdır. Standart bir daktiloda da harf genişlikleri her harf
için aynıdır. Yani Courier, bir bakıma daktilo harflerine benzer.
CRACKER: Ücretli yazılımların hemen hepsinde, yazılımı
kullanabilmek için özel bir kullanıcı koduna ihtiyaç duyulur. Bu
kod genellikle satın alınan yazılımla birlikte gelir ve kişiye
özeldir. Program koruyucu olarak da bilinen bu kodları devreden
çıkartmaya "crack" denir. Bu işlemi gerçekleştiren bilgi
korsanları ise "cracker" terimiyle tanımlanır. Crack işlemi yasal
değildir. Cracker'ların amacı ücretli yazılımları kopyalayıp
yasadışı yollardan dağıtılmalarını mümkün hale getirmektir.
CPU: "Central Processing Unit" teriminin kısaltmasıdır.
Türkçe'deki karşılığı çoğu zaman işlemci olarak bilinir. CPU, bir
bilgisayar sisteminin kalbidir. Bilgisayarın yaptığı tüm
hesaplamalar ve işlemler, CPU tarafından gerçekleştirilir.
Sistemdeki CPU ne kadar hızlı olursa, bilgisayarın işlem hızı da
aynı oranda yüksek olacaktır.
CPU'ların hızları MHz birimi ile hesaplanır. Ancak yeni nesil
işlemciler MHz sınırını aşlıkları için hızları GHz birimi ile
İfade edilir. 1000 MHz'lik bir işlemci, yaklaşık olarak 1 GHz
işlem hızına sahiptir. Bugün piyasada hızları 3.2 GHz'e kadar
uzanan farklı işlemci tipleri bulmanız mümkün.
CPU KULLANIMI: Bir donanımın ya da yazılımın herhangi bir
işlem için ihtiyaç duyduğu CPU gücünü temsil eder. İşlemin son
güncelleştirmeden şu ana gelinceye kadar CPU'yu kullandığı zamanın
yüzde sidir.
CRC HATASI: CRC hatası, alınan veri paketindeki bir veya
daha fazla karakterin geldiğinde karışmış ya da bozulmuş olduğunu
gösterir. CRC hatası veren herhangi bir dosya ya da uygulamanın
düzgün olarak çalışması mümkün değildir.
CRT (CATHODE RAY TUBE ): Monitör ve televizyonlarda çok sık
kullanılan teknolojiye verilen isimdir. Bu teknolojide boş bir tüp
ve bu tüpün içine yerleştirilen elektron tabancaları kullanılır.
Elektron tabancalarından çıkan ışınlar, tüpün ön kısmındaki renkli
fosfor tabakasına çarpar ve böylece görüntü oluşur. Standart
televizyon ve monitörlerin fosfor tabakasında küçük noktacıklar
(piksel) bulunur ve her noktada 3 farklı renk şeriti vardır.
Bunlar kırmızı, yeşil ve mavidir.
CTRL: Klavye üzerinde harf tuşlarının bulunduğu bölümün sağ
alt ve sol alt bölümünde yer alan CTRL tuşu, bir süre öncesine
kadar "kontrol karakterlerinin yazılabilmesi için kullanılıyordu.
Ancak günümüzde bu karakterlere çok fazla ihtiyaç duyulmuyor. Bu
yüzden CTRL tuşları da, "Alt" tuşu gibi kısayol kombinasyonlarının
çalıştırılması işlemlerinde görev alıyorlar.
ÇALIŞMA GRUBU: Kullanıcıların yerel ağdaki yazıcılar ve
paylaşılan klasörler gibi öğeleri bulmalarına yardımcı olmak üzere
tasarlanmış basit bir bilgisayar gruplandırmasıdır. Bir yerel ağ
tek bir çalışma grubundan oluşabileceği gibi, daha fazla çalışma
grubundan da oluşabilir. Eğer bilgisayarınız yerel bir ağa
bağlıysa, paylaşılan kaynaklardan yararlanmak için bu ağ
üzerindeki çalışma gruplarından birisine dahil olmanız gerekir.
ÇALIŞTIR: Başlat menüsü allında yer alan komutlardan
birisidir. Çalıştır komutu yardımıyla tam ismini bildiğiniz bir
uygulama ya da belgeyi, simgesine tıklamadan açmanız mümkün.
Yapmanız gereken, sadece uygulamanın adını açılan küçük
penceredeki boş satıra yazmak ve "tamam" düğmesine tıklamak.
ÇEVİRMELİ BAĞLANTI: Standart telefon hatlarını kullanan
modemlerle yapılan internet ve ağ bağlantılarına "çevirmeli
bağlantı" (Dial-Up) adı verilir. Örneğin çevirmeli bağlantı ile
internete bağlanmak istiyorsanız, öncelikle size verilen bir
kullanıcı adını ve şifreyi girmeli, daha sonra modeminizin gerekli
telefon numarasını çevirerek bağlantıyı tamamlamasını
beklemelisiniz.
ÇEVRE BİRİMİ (AYGITI): Bilgisayara bağlı olan, ancak kasa
içerisinde yer almayan her türlü donanıma çevre birimi adı
verilir. Çevre birimlerine verilebilecek en güzel örnekler,
yazıcı, fare, klavye ve oyun kontrol cihazlarıdır.
ÇİPSET (YONGA SETİ): Minik bir silikon plaka üzerine
milyonlarca transistor ve diyodun yerleştirilmesiyle elde edilen
entegre devrelere çip adı verilir. Genellikle detayları çıplak
gözle seçilmeyecek kadar küçük bir yapıya sahip olan bu entegre
devreler, plastik ya da seramik bir kaplamanın içine
yerleştirilerek dış etkenlerden korunurlar.
Anakart üzerinde birden fazla çip bulunur ve bu cipler
birbirleriyle bağlantılı olarak çalışırlar. Bu yüzden anakart
üzerindeki cipler, bir bütün olarak çipseti oluştururlar. Çipset,
anakart ile birlikte kullanabileceğiniz işlemci ve bellek tipini
tayin edebildiği gibi, sistemin genel performansı üzerinde de
önemli bir role sahiptir.
ÇUBUK GRAFİK: Yatay ya da dikey çubuklardan oluşan ve
genişlikleri veya yükseklikleri belirli verilerin değerlerine
karşılık gelen grafik türüdür. Microsoft Excel, bu tip grafikleri
oluşturmanızı sağlayan yazılımların başında gelir. Çubuk grafik,
en çok kullanılan grafik tiplerindendir.
|