|
EKRAN
BÜYÜKLÜĞÜ: Bilgisayarlarla birlikte kullanılan monitör veya
standart bir televizyon gibi görüntü sağlayan aygıtların büyüklüğü
belirtilirken, ekranın çapraz iki kenarının birbirlerine olan
uzaklığı ölçülür. Elde edilen rakam ise ekran büyüklüğünü temsil
eder. Her zaman hatırlanması gereken nokta, bir ekranın çok büyük
olmasının, onun kaliteli görüntü sunabileceği anlamına
gelmediğidir. Ayrıca ölçülen ekran boyutları ile gerçek görüntü
alanı arasında her zaman belli bir fark bulunur. Yüksek kaliteli
aygıtlarda bu fark çok daha düşüktür; böylece görülebilir gerçek
ekran boyutunun da mümkün olan en yüksek değere ulaşması sağlanır.
EKRAN ÇÖZÜNÜRLÜĞÜ: Ekranınızda görüntülenen piksel sayısını
belirtmek için kullanılan değerdir. Monitör ne kadar büyükse,
görüntüleyebileceği piksel sayısı da o kadar artar. Dolayısıyla
görüntü kalitesi de genellikle yüksek olur. 15 inçlik bir monitör,
dikey olarak 768 piksel, yatay olarak 1.024 piksel
görüntüleyebilir. Bu durum, kısaca "1.024 x 768" şeklinde İfade
edilir ve monitörün desteklediği maksimum çözünürlüğü temsil eder.
EKRAN FİLTRESİ: Özellikle birkaç yıl öncesinin teknolojisi
ile üretilen eski monitörlerde yüksek radyasyon yayılımı ve
ekranda parlama oluşması gibi sorunlar mevcuttur. Bu sorunlar hem
görüntünün kalitesini olumsuz yönde etkilerler, hem de göz
sağlığınızı tehdit ederler. Böyle bir durumla karşı karşıya
kalmamak için özel ekran filtreleri geliştirilmiştir. Bu
filtreler, görüntü olarak koyu renkli bir cam paneli andırırlar ve
ekranın önüne yerleştirilerek kullanılırlar. Yeni nesil
monitörlerin büyük çoğunluğunda radyasyon ve parlama sorunu
ortadan kaldırılmıştır. Bu yüzden ekran filtresi kullanımı da
artık eskisi kadar gerekli değildir.
EKRANI KAPLAMA: "Ekranı Kapla" düğmesini (başlık çubuğunun
sağ tarafında, ortada bulabileceğiniz simge) tıklayarak, ekrandaki
bir pencereyi tüm ekrana yaymak anlamına gelir. Bu pencereyi eski
boyutuna getirmek için yine aynı simgeye tıklamanız yeterli
olacaktır.
EKRAN KORUYUCU: Fareyi veya klavyeyi önceden belirtilen bir
süre boyunca kullanmadığınızda devreye girerek monitörü kapatan ya
da ekranda hareketli / hareketsiz resimler görmenizi sağlayan özel
programlara verilen isimdir. Bu tür programların
geliştirilmesindeki ilk amaç, özellikle eski teknolojiler ile
üretilen monitörlerde görülen "ekran yanması" sorununu
önleyebilmektir. Çünkü bu tip monitörlerde aynı görüntü uzun süre
ekranda kalırsa katot tüpünün iç kısmında bulunan fosfor
tabakasında bozulmalar meydana gelebiliyordu. Ancak bu sorun, yeni
nesil monitörlerde tamamen aşılmış durumda. Bu yüzden ekran
koruyucular, artık sadece görsellik ya da enerji tasarrufu gibi
nedenler için kullanılıyor.
EL SIKIŞMA: Bilgisayar veya diğer aygıtlar arasında doğru
bir iletişim kurulabileceğini bildiren sinyale verilen isimdir.
Donanımlar için el sıkışma, veri kabloları haricinde kalan özel
kablolar yardımıyla gerçekleştirilen ve her türlü donanımın
verileri göndermeye ve almaya hazır olduğunu belirten işlemdir.
Yazılım el sıkışması ise telefon hatları üzerinden
gerçekleştirilir (modemden modeme veri aktarımı gibi).
EL TARAYICISI: Küçük boyutlu resim ve metinlerin hızlı bir
şekilde ve düşük çözünürlükte taranabilmesini sağlayan cihazlara
verilen isimdir. Standart tarayıcılara oranla nispeten daha ucuz
olan ve küçük boyutlarıyla her zaman yanınızda taşıyabileceğiniz
el tarayıcıları, genellikle barkod okuma ve benzeri işlemler için
kullanılıyorlar.
EL YAZISI TANIMA: Basit bir kağıt üzerine elle yazılmış bir
metnin bilgisayarın okuyabileceği formata dönüştürülmesi işlemine
verilen isimdir. Bilgisayarınızın bu işlemi yapabilmesi için,
öncelikle dijital kaleme ya da farklı bir el yazısı giriş aygıtına
sahip olmanız gerekir. Ayrıca bu aygıtları özel yazılımlarla
desteklemeniz de şart. Bahsettiğimiz yazılımları çoğunlukla satın
aldığınız cihazın kutusunda ve bundle olarak bulabilirsiniz.
ENCRYPTION (ŞİFRELEME): Özellikle internetin yaygınlaşması
ile birlikte veri güvenliği kavramı da büyük önem kazanmıştır.
Yetkisi olmayan kullanıcıların gizli bilgilere ulaşmasını
engellemek için programların ya da veri dosyalarının şifrelenmesi
gerekmektedir. Türkçe karşılığı şifreleme olan "encryption"
terimi, internet üzerinden veri transferi yapılırken sık sık
karşınıza çıkabilir.
ENTER: Klavye tuşları arasında en sık kullanılan tuşlardan
birisidir. Enter tuşu, bir metinde paragraf sonlarını belirlemek
amacıyla kullanılır. Diğer bir fonksiyonu ise, yapılan işlemi
onaylamaktır. Örneğin bir program simgesini seçip bu tuşa
basarsanız, seçtiğiniz program çalışacaktır. Aynı şekilde diyalog
pencerelerinde yaptığınız değişiklikleri onaylamak için de enter
tuşuna başvurabilirsiniz.
ENIAC: 1946 yılında askeri bir uygulama için özel olarak
üretilen ilk dijital hesap makinesinin adıdır. Topçulukta
kullanılan balistik hesapları hızlandırmak amacıyla
geliştirilmiştir. 160 metrekarelik bir alana yayılan bu cihazın
ağırlığı tam 30 tondu. Eniac, 1955'e kadar hizmet verdikten sonra,
yerini yeni teknolojilere bıraktı.
EPIC: "Elektronik Privacy Information Center"in
kısaltmasıdır. 1994 yılında kurulan kuruluş, siber alemdeki
kullanıcı haklarını korumayı amaçlamaktadır.
ERİŞİM DEMETİMİ: Ağ üzerindeki diğer bilgisayarların
hizmetine sunulmuş olan dosya ve programların ne şekilde
kullanılacağını belirleyen bir güvenlik mekanizması. Örneğin bir
dosyanın tüm kullanıcılar tarafından görülebilmesini; ancak sadece
birkaçı tarafından değiştirilebilmesini sağlamanız mümkün. İşte bu
ayarlara "erişim denetimi" adını veriyoruz.
ESC: Klavye üzerindeki tuşlardan birisidir ve genellikle
yapılan bir işlemi ya da çalışan bir programı durdurmak için
kullanılır.
EŞİTLEMEK: Bir bilgisayarın sabit diskinde bulunan
dosyalarla, aynı dosyaların başka bir bilgisayardaki sabit disk
üzerinde bulunan sürümleri arasındaki muhtemel farkları
karşılaştırmak anlamına gelir. Eşitleme işlemi sırasında iki dosya
arasında fark bulunursa, eski dosya en son sürüm ile değiştirilir;
yani güncellenir.
ETHERNET (YEREL AĞ): Birden fazla bilgisayarın, özel
protokoller ve kablolar yardımıyla birbirlerine bağlanmasını
sağlayan ağa verilen isimdir.
Ethernet standardı, saniyede 10 megabit (10 milyon bit) düzeyinde
temel bant iletişimi sağlar. Ancak yeni teknolojiler yardımıyla bu
rakamın çok daha üzerine çıkmak da mümkün olabilmektedir.
ETKİN: O an için kullanımda olan, ya da başka bir deyişle
seçili durumda bulunan pencereleri ve simgeleri belirtmek için
kullanılan terimdir. Yapılan her türlü işlem, etkin pencere
üzerinde gerçekleşir. Örneğin Word uygulaması etkinse, "F1" tuşuna
basarak Word'ün yardım seçeneklerine ulaşabilirsiniz. Ancak
herhangi bir Windows penceresi aktif durumdaysa, "F1" tuşu
Windows'un yardım menusunu açacaktır.
Bazen "Etkin" teriminin yerine "Aktif" kelimesinin kullanıldığını
da görebilirsiniz.
EUDORA: Elektronik postalarınızı kontrol altında tutmak
için kullanabileceğiniz kapsamlı bir programdır. Günümüzde en çok
tercih edilen e-posta yazılımı Outlook Express olsa da, Eudora'nın
önemli bir kullanıcı grubuna hitap ettiği de açıkça ortadadır.
Kullanımı Outlook Express'den çok farklı değildir ve standart bir
ev kullanıcısı bile Eudora ile e-posta alıp gönderebilir.
EVRAK ÇANTASI: Windows işletim sistemine dahil olan
uygulamalardan birisidir. Bu uygulamanın görevi, taşınabilir ve
sabit bilgisayar sistemleri arasında, kablo bağlantısı yöntemiyle
veri güncellemesini kolaylaştırmaktır. Örneğin evinizde
kullandığınız masaüstü bilgisayarında bulunan bazı dosyaları, bu
uygulamanın yardımıyla dizüstü bilgisayarınıza hızla
kopyalayabilirsiniz. Ayrıca eğer bu kopyalardan herhangi biri
üzerinde değişiklik yaparsanız, diğer kopyayı da bu değişiklikler
doğrultusunda güncellemeniz son derece kolaydır.
EVRENSEL SERİ VERİYOLU (USB): Harici donanımların
bilgisayara bağlanması için kullanılan veri yollarından birisidir.
USB bağlantı noktaları, genellikle kasanın arkasında, seri ve
paralel bağlantı noktasının yakınında bulunurlar. Tek bir USB
bağlantı noktasına çok sayıda cihaz bağlanabilir.
USB veri yolunu kullanan cihazların başında fareler, klavyeler,
harici CD yazıcılar, harici sabit diskler ve oyun kontrol
cihazları gelir. Ancak hayal edebileceğiniz hemen her türlü harici
donanımın USB veri yolunu destekleyen modelleri olduğunu da
bilmelisiniz.
USB veri yolu, USB 1.1 ve USB 2.0 olmak üzere ikiye ayrılır. Tüm
USB girişleri USB 2.0 standardını desteklemez. USB 2.0'ın en büyük
avantajı, USB 1.1 'den çok daha yüksek bir veri aktarım hızına
sahip olmasıdır.
EXCITE: İnternette aradığınız her türlü bilgiyi bulmanızı
kolaylaştıran arama motorlarının güzel bir örneğidir. Çalışma
prensipleri, Google ile hemen hemen ayrıdır. Aradığınız konu ile
ilgili anahtar kelimeyi metin alanına girdiğinizde, arama motoru
çalışmaya başlar ve o konu ile ilgili siteleri ekranınızda
listeler. Excite'a ulaşmak için "www.excite.com"
adresini ziyaret etmeniz yeterli olacaktır.
EXTRANET: Bir şirketin, iş yaptığı diğer kuruluşlarla ya da
müşterileriyle bağlantı kurmasını sağlayan özel ağlara verilen
isimdir. Extranet bağlantısı şirket dışındaki iş ilişkilerini
düzenler ve çalışması internet protokolüne dayanır (TCP/IP).
|