|
I/O: Bilgisayara veri giriş / çıkışını (input / output)
sağlamak için tasarlanmış bağlantı noktalarına verilen genel
addır. Seri bağlantılar ya da USB girişleri, bu tip bağlantı
noktalarına verilebilecek en güzel örneklerdir.
IBM UYUMLU: Günümüzde PC olarak bilinen kişisel
bilgisayarların atası, IBM şirketi tarafından geliştirilen PC-XT
modelidir. Şirketin, pazarda büyük bir başarı yakalamasını
sağlayan PC-XT, aynı zamanda bilgisayarların evlerimize girmesine
de öncülük etmeyi başardı. Bu arada, IBM'in PC-XT için belirlediği
çalışma prensipleri de yaygın olarak kabul edilen standartlar
haline geldi ve diğer şirketlerin ürettiği bilgisayarlarda da bu
standartların kullanılması yaygınlaştı.
İşle bu şirketler, IBM'in önderliğinde büyüyen pazardan pay
kapabilmek için, sistemlerinin IBM uyumlu olduğunu her fırsatta
vurgulamayı ihmal etmediler. Ancak zamanla uyumluluk konusu sorun
olmaktan çıktı ve PC standartları da İyice yerleşti. Yani "IBM
uyumlu" kavramı, artık çok da kullanılan bir terim değil.
ICANN: 1998 yılında kurulan ve kar amacı gütmeyen bir
kuruluştur. İP adreslerinin işletilmesiyle ilgilenir.
IEEE 1394: Başla dijital video kameralar olmak üzere, hemen
her türlü harici cihazı bilgisayara bağlamak için
kullanabileceğiniz bir çeşit bağlantı tipidir. En büyük avantajı,
veri aktarımı sırasında çok yüksek hızlara ulaşabilmesidir. Başka
bir deyişle IEEE 1394, seri bağlantı noktaları ve standart USB
girişlerinden daha hızlı bir alternatiftir.
IMAP: "Internet Mail Access Protocol" teriminin
kısaltmasıdır. Bu protokol, uzaktaki elektronik posta kutularını,
sanki yerel bir posta kutusuymuş gibi kullanmanızı sağlamakla
görevlidir.
IMPORT: Bazen bir programla çalışırken, başka bir program
tarafından yaratılmış bir veri dosyasını kullanmanız gerekebilir.
Bu durumda dosyayı, çalışmakta olduğunuz programın işleyebileceği
bir şekle dönüştürüp öyle kullanmanız gerekecektir. Programların
büyük çoğunluğu, bu gibi durumlarda "Import" seçeneğini
kullanırlar. Bu seçenek sayesinde, farklı tipteki dosyaları
çalışmanıza dahil etme imkanı bulabilirsiniz. Örneğin Outlook'un
Adres Defteri'ni Outlook Express'e aktarmak, bir çeşit "Import"
işlemidir. Bu seçeneğin Türkçe programlarda "Al-Ver" şeklinde
belirtildiğini de görebilirsiniz.
INKJET: Mürekkep püskürtmeli yazıcıların kullandığı bir
çeşit baskı teknolojisine verilen addır. Bu teknoloji, mürekkebin
ısıtılarak kağıt üzerine püskürtülmesi temeline dayanır. Mikron
boyutundaki mürekkep damlacıkları, yazıcıdaki püskürme kafasının
hareket etmesi ile kağıt üzerine aktarılır ve bu şekilde baskı
işlemi gerçekleşir.
Inkjet teknolojisini kullanan mürekkep püskürtmeli yazıcılarda,
bir adet siyah ve bir adet renkli mürekkep kartuşu bulunur. Renkli
kartuş içerisinde, mavi, kırmızı ve yeşil olmak üzere üç temel
renge yer verilir. Diğer renk tonları ise, bu üç rengin belli
oranlarda karıştırılması sonucunda ortaya çıkar.
INSERT: Klavye üzerindeki tuşlardan birisi olan "Insert",
bazen "Ins" harfleri ile işaretlenmiş olarak da karşınıza
çıkabilir. Görevi ise, kelime işlemci programlarda iki farklı
yazma modu arasında geçiş yapılmasını sağlamaktır. Normal yazma
modunda, basılan her karakter imlecin solunda belirir. Bu tuşa
bastığınızda ise, "Üzerine Yazma" moduna geçilir. Bu modda
tuşlanan her karakter, sağındaki bir başka karakterin yerine
yazılır. "Üzerine Yazma" modu, özellikle hataların düzeltilmesi
sırasında oldukça kullanışlıdır.
INSTALLATION: Türkçe'deki karşılığı "Kurulum"dur. Bu terim,
bir programın sabit diske kopyalanması ve çalışır duruma
getirilmesi ya da bir donanımın sisteme eklenmesi ve gerekli
sürücülerin yüklenmesi işlemleri için kullanılır.
INTEL: Merkezi Amerika Birleşik Devletlerinde bulunan;
dünyanın en büyük CPU (işlemci) üreticisidir. Şirketin günümüzde
yoğun olarak kullanılan işlemcileri, Celeron ve Pentium 4
isimlerini taşıyorlar.
IP: "Internet Protocol" teriminin kısaltmasıdır ve
internete bağlı bilgisayarların iletişim dili olarak
tanımlanabilir. Bu protokolde, belli İP adresleri kullanılır.
IP ADRESİ: Bir ağ üzerinde (örneğin internet) bulunan
bilgisayarların, birbirlerini tanımak için kullandıkları özel
kimlik kodudur. Bu kod, 0 ve 255 arasında değişen 4 farklı
değerden oluşur (örneğin 198.99.47.55). Ağdaki bilgisayarların
hepsi, farklı bir IP adresi ile tanımlanmalıdır. Aksi halde
çakışma meydana gelir ve ağın çalışmasında sorunlar ortaya çıkar.
IRC: "Internet Relay Chat" teriminin kısaltmasıdır ve
internet üzerinde sohbet (chat) etmek için kullanılan protokolü
temsil eder. Bu protokolün yardımıyla, dünyanın dört bir yanındaki
farklı kullanıcılar, bilgisayarları aracılığıyla tanışma ve sohbet
etme şansını yakalayabilirler.
ISA: Ana kart üzerinde bulunan bir çeşit genişleme yuvasına
verilen isimdir. Birkaç yıl öncesine kadar yoğun olarak kullanılan
ISA yuvaları, günümüzde tamamen yok olmuş durumda. Artık bu
yuvaların yerine, PCI ve AGP yuvaları kullanılıyor.
ISDN: "Integrated Services Digital Network" teriminin
kısaltması-dır ve yüksek hız sunan bir çeşit internet bağlantısını
temsil eder. Bu bağlantıda da, dial-up'da olduğu gibi telefon
hatları kullanılır ve ücretlendirme, bağlı kalınan süreye göre
yapılır. Ancak ISDN için ayrılan bir hat, normal telefon hatları
ile ulaşamayacağınız hızlara ulaşmanızı mümkün hale getirecektir.
ISO: "International Organization for Standardization"
kelimelerinin kısaltmasıdır ve enformasyon ortamında, uluslararası
standartları yerleştirmekle görevli olan bir organizasyonu
tanımlamak için kullanılır.
IT: "Information Technology" teriminin ki salt mas ı d ir
ve "Bilgi Teknolojileri" anlamına gelir.
ITANIUM: 64 bitlik bellek adreslemesini kullanan ve çoğu
zaman sunucu tabanlı bilgisayar sistemleri için tercih edilen bir
işlemcidir. Intel tarafından geliştirilmiştir.
INTERNET EXPLORER: Dünyaca ünlü Microsoft şirketi
tarafından geliştirilen ve kullanıcıların internet üzerindeki web
sitelerini görüntülemesini sağlayan tarayıcı programa verilen
addır. Windows işletim sistemlerine de dahil edilen programı, eğer
dilerseniz tamamen ücretsiz olarak internetten de
indirebilirsiniz.
Özellikle son sürümlerinde oldukça gelişmiş özellikler sunan
Internet Explorer, e-posta yazılımı da olmak üzere pek çok farklı
eklenti içerir. Programı ve eklentilerini kullanarak, internet
üzerinde hemen her türlü işlemi yapmanız mümkün.
İKON: "Simge" terimi ile aynı anlama gelir. Windows
ortamında yer alan herhangi bir aygıt, program yada nesneyi
kullanıcılara tanıtmak için kullanılan küçük grafiklere verilen
isimdir. İkonlar yardımıyla, tüm bu unsurları ayırt etmek
kolaylaşır ve çalışmalarımız da önemli oran da hızlanır.
Bir ikonun üzerine farenin sol tuşu ile iki kere tıklarsanız,
onunla ilişkilendirilmiş olan programı çalıştırabilir ya da
dosyayı açabilirsiniz. Örneğin Word ikonunun üzerine çift
tıklamak, Word programının açılmasını sağlayacaktır. Herhangi bir
Word belgesine ait olan ikonun üzerine çift tıklamak ise, o
belgenin açılmasını sağlar.
İLETİ: Outlook ve Outlook Express gibi e-posta düzenleme
yazılımlarında mesajlara verilen isimdir. Örneğin yeni bir e-posta
göndermek istediğinizde, açılan pencerenin adı "Yeni İleti"
olacaktır.
İLETİ KİMLİK DOĞRULAMA: Bir veri bloğunun halasız olarak
karşı tarafa ulaşmasını sağlayan özel algoritmaya verilen isimdir.
İNTERAKTİF: "Etkileşimli" anlamına gelen interaktif terimi,
bilgisayar programlarına ait bir özelliği temsil eder. Bu özellik,
kullanıcının programın çalışmasına müdahale etmesini ve sonucu
değiştirebilmesini mümkün hale getirir. Örneğin "etkileşimli" bir
filmde seyirci, bazı noktalara müdahale edebilir ve filmin farklı
şekilde devam edip bitmesini sağlayabilir. Bu durum, interaktif
olmayan televizyon programları gibi kullanıcıların sadece
seyredebildiği; ancak etki edemediği uygulamaların lam tersi
olarak değerlendirilebilir.
Hemen hemen tüm bilgisayar programları, bu özelliğe sahiptir.
İnteraktif programlara verilebilecek en güzel örnek ise, kuşkusuz
oyunlardır. Bir oyunun nasıl devam edeceği, genellikle
kullanıcının kararı doğrultusunda belirlenir.
İNTERNET: Tüm dünyaya yayılmış olan ve iletişim hatları ile
birbirlerine bağlanmış sayısız bilgisayarın oluşturduğu, halka
açık veri aktarım ağına verilen isimdir. Bu ağ üzerinde elektronik
posta (e-posta) ve web sayfaları gibi sayısız hizmete ulaşmak
mümkündür.
Günümüzde büyük bir değer ve öneme sahip olan internet, bilginin
en hızlı ve en serbest şekilde aktarılmasına izin vermektedir.
Kısacası internet. sınırsız bir bilgi akışı ortamıdır ve "bilgi
otoyolu" olarak da adlandırılabilir.
İNTERNET ADRESİ: İnternette var olan her site, belli bir
internet adresine sahiptir. Kullanıcıların bir siteye ulaşmaları,
ancak o sitenin internet adresi yardımıyla gerçekleşebilir. Önce
tarayıcı programa bu adresi girmeli; hemen ardından da "Enter"
tuşuna basmalısınız. Kısa bir süre sonra, istediğiniz web sayfası
ekranınızda belirecektir.
Internet adreslerinin büyük çoğunluğu, bir iletişim kuralının
adıyla başlar ve siteyi temsil eden isimle devam eder. Adresin
sonunda göreceğiniz kısaltmalar ise, site sahibinin unvanını ve
ülkesini belirtmek için kullanılır. Internet adreslerinde Türkçe
karakterler yer alamaz. Örneğin "http://www.itu.edu.tr" adresinin
açılımı şu şekilde yapılabilir:
"http": Sitenin diğer kullanıcılar ulaşması için http
protokolünün kullanıldığını belirtir.
"itu": Sitenin İstanbul Teknik Üniversitesi'ne ait olduğunu
anlamamızı sağlar. Adreste Türkçe karakter kullanılamadığı için, "itü"
yerine "itu" yazılmalıdır.
"edu": Sitenin bir eğitim kuruluşuna ait olduğunu belirtmek
için kullanılır.
"tr": Sitenin Türkiye üzerindeki bir kuruluş tarafından
yayınlandığını gösterir. Eğer konumuz İngiltere'deki bir kuruluş
olsaydı, bu ek de ".uk" olacaktı.
Internet adresleri, bazen "URL" adıyla da karşımıza çıkabilirler.
İNTERNET KAFE: Tüm halka açık olan ve müşterilerine
internet hizmeti sunan kafelere verilen genel addır. Bir internet
kafede, genellikle çok sayıda bilgisayar bulunur ve bu
bilgisayarlar sürekli olarak internete bağlıdır. Kullanıcılar,
belli bir ücret ödeyerek, bir süre için bilgisayarlardan birisini
kullanma hakkını satın alır. Internet karelerde
yapabilecekleriniz, sadece sörf yapmak veya e-postanızı kontrol
etmekle sınırlı değildir. Özellikle internet üzerinde oyun oynamak
isteyen kullanıcılar, bu amaçlarına internet kafelerin yardımıyla
ulaşabilirler.
İNTRANET: İki ya da daha fazla sayıdaki bilgisayarın
birbirlerine bağlanması ile oluşturulan yerel ağlara verilen
isimdir. Intranet bağlantısı, genel olarak internet ile aynı
temele dayanır. Bu tip bağlantılar, daha çok şirketler tarafından
tercih ediliyor. Bir şirketteki tüm bilgisayarların birbirlerine
bağlı olması, önemli bir zaman tasarrufunu da beraberinde getirir.
Çünkü intranet bağlantısı, bilgisayarlar arasında veri aktarımını
son derece kolaylaştırmaktadır.
IIS: Kullanıcıların internet erişimini sağlaması için,
öncelikle servis sağlayıcı (ISS) olarak bilinen şirketlerle
anlaşmaları ve belli bir ücret ödemeyi kabul etmeleri
gerekmektedir. Bu şirketler, uluslararası internet bağlantı
noktalarına çok yüksek kapasiteli hatların yardımıyla bağlanırlar.
Bahsettiğimiz hatlar, çok sayıda kullanıcının bağlantı ihtiyacını
karşılayabilecek bir potansiyele sahiptir.
Servis sağlayıcı şirketler, abonelerine dial-up (çevirmeli ağ
bağlantısı) gibi nispeten yavaş bağlantı tiplerinin yanında, DSL
ya da ISDN gibi hızlı bağlantı alternatiflerini de sunarlar. Eğer
aldığınız hizmet dial-up ya da ISDN bağlantısı ise, abonelik
ücretinin yanında bir de telefon ücreti ödemeniz gerekir. Çünkü bu
tip bağlantılar, internet erişimi için telefon hatlarını
kullanırlar. Telefon ücreti, internete bağlı kaldığınız süreyle
doğru orantılı olarak artar. DSL internet bağlantısında ise
telefon hatları kullanılmaz ve bağlantı kesintisiz olarak devam
eder. Bu durumda, abonelik ücreti dışında başka bir ücret
ödemenize de gerek kalmayacaktır.
İSTEMCİ: Yerel ağ ya da internet üzerinde, belli bir
hizmeti (ya da hizmetleri) vermekle görevli olan ana bilgisayara
(sunucu) bağlanan diğer bilgisayarların her birine verilen genel
isimdir. İstemciler, ana bilgisayara bağlanarak sunulan hizmetten
yararlanırlar.
İSTEMCİ İSTEĞİ: Bir bilgisayarın (istemcinin), ağ üzerinde
sunulan bir hizmetten yararlanmak için sunucuya gönderdiği hizmet
isteğidir. Kullanıcıların paylaşılmış bir hizmetten
yararlanabilmeleri, ancak sistemin sunucuya hizmet isteği
göndermesi ile mümkün olabilir.
İZİN: Sistem yöneticisi tarafından belirlenen ve ağ
üzerindeki kullanıcıların, sunulan hizmetlerden ne şekilde
yararlanacaklarını tayin eden kurallar bütünüdür. Örneğin herhangi
bir kullanıcının paylaşılmış bir klasörde değişiklik yapabilmesi,
tamamen izne bağlıdır. Ayrıca bir bilgisayarın sunucuya bağlanması
da, ancak o bilgisayara izin verilmesi durumunda gerçekleşebilir.
|